Kafedranın tarixi

Universitetdə Hüquq fakültəsi nəzdində Cinayət hüququ kafedrası 1927-ci ildə təsis edilmişdir. Kafedranın təşkil edilməsində Moskva Dövlət Universitetinin və Saratov Dövlət Universitetinin alimləri yaxından iştirak etmişlər. Kafedranın ilk müdiri məşhur kriminalist alim prof. N.N.Polyanski olmuşdur. Kafedrada o dövrdə prof. M.D.Durmanov, prof. A.R.Günter kimi tanınmış alimlər çalışmışdır. Kafedrada tədris planı tərtib edilmiş, Moskva və Saratov Universitetlərindən kafedranın xətti ilə tədris olunan fənlər üzrə zəruri ədəbiyyatlar gətirilmişdir. Həmin dövrdə kafedrada elmi-tədqiqat işləri də aparılmışdır. 1928-1929-cu illərdə Universitetin “Hüquq bölməsi üzrə Xəbərlər” seriyasında cinayət hüququnun müxtəlif məsələlərinə həsr edilmiş məqalələr dərc edilmişdir.

XX əsrin 40-cı illərin əvvəllərindən 70-ci illərin sonuna kimi Cinayət hüququ kafedrasına prof. Vahid Qəhrəmanov rəhbərlik etmişdir. Bu dövrdə cinayət hüququ profili üzrə elmi-pedaqoji kadrların hazırlanmasında, tədris-metodiki işin təkmilləşdirilməsində, elmi-tədqiqat işlərinin təşkilində, respublikada yeni cinayət qanunvericiliyinin hazırlanmasında prof. V.P.Qəhrəmanovun xüsusi xidmətləri olmuşdur.

XX əsrin 50-ci illərində cinayət hüququ sahəsində namizədlik dissertasiya işi müdafiə edən ilk azərbaycanlı qadını Bilqeyis Haşımzadə Cinayət hüququ kafedrasının aparıcı müəllimlərindən olmuşdur. 1969-1979-cu illərdə Cinayət hüququ kafedrasında üç nəfər elmlər doktoru, professor (V.P.Qəhrəmanov, İ.P.Məmmədov, T.M.Qafarov) və beş nəfər elmlər namizədi, dosent (M.Əliyeva, X.Q.Süleymanov, V.V.Rosipaşvili, F.Y.Səməndərov, R.İ.Quliyev) çalışmışlar.

1976-1986-cı illərdə Cinayət hüququ kafedrasına h.e.d., professor İsa Paşa oğlu Məmmədov rəhbərlik etmişdir. Onun kafedraya rəhbərlik etdiyi dövrdə tədris intizamının möhkəmləndirilməsinə, kafedrada elmi seminarların keçirilməsinə, elmi-tədqiqat işlərinin genişləndirilməsinə xüsusi diqqət yetirilmişdir. Prof. İ.P.Məmmədovun kafedraya rəhbərlik etdiyi dövrdə “Dövləti cinayətlər”, “Sosialist mülkiyyəti əleyhinə olan cinayətlər”, “Şəxsiyyət əleyhinə olan cinayətlər” və s. dərs vəsaitləri, “Azərbaycan SSR Cinayət Məcəlləsinin elmi-praktiki Kommentariyası» dərc edilmişdir. Prof. İ.P.Məmmədovun kafedraya rəhbərlik etdiyi dövrdə Vyetnam və Yaxın Şərq ölkələri üçün gənc hüquqşünas-alimlər hazırlanmışdır. Bundan əlavə, T.E.Qarayevin, F.Y.Səməndərovun, R.Ə.Şəmsizadənin monoqrafik xarakterli tədqiqat işləri (“Sovet cinayət hüququnda residiv problemi”, “Təkrar cinayətlər”, “Sovet kriminologiyasının bəzi məsələləri”, “Cinayətin tövsifinin elmi əsasları” və s.) dərc edilmişdir.

1988-1995-ci illərdə Cinayət hüququ kafedrasına hüquq elmləri doktoru, professor, əməkdar elm xadimi T.M.Qafarov rəhbərlik etmişdir. Prof. T.M.Qafarovun kafedraya rəhbərlik etdiyi dövrdə kafedrada elmi kadrların hazırlanması işinə xüsusi qayğı göstərilmiş, çoxsaylı tədqiqatçı elmlər namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün namizədlik dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə etmişdir.

Kafedranın ölkənin qabaqcıl təhsil müəssisələri ilə, xüsusən Moskva Dövlət Universitetinin və Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin Cinayət hüququ kafedraları ilə yaxın elmi əlaqələri olmuşdur. Kafedrada qeyd edilən dövrdə “Əmlakın talanmasına görə cinayət məsuliyyətinin problemləri” (Ç.F. Mustafayev), “Cinayətin tövsifinin nəzəri əsasları” (T.E.Qarayev və R.Ə.Şəmsizadə), “Azərbaycan Respublikasında cinayətkarlıqla mübarizə problemləri” (T.E.Qarayev), “Cinayətin subyektiv cəhəti” (F.Y.Səməndərov), “Cinayət və cəza haqqında” (F.Y.Səməndərov) və s. dərs vəsaitləri, monoqrafik tədqiqat əsərləri yazılmışdır.

1995-ci ildən sonrakı dövrdə BDU-nun Cinayət hüququ kafedrasına h.e.d., prof. F.Y.Səməndərov rəhbərlik edir. Ali məktəblərdə təhsilin yenidən qurulması ilə əlaqədar yeni tədris planına uyğun olaraq kafedrada hazırda bakalavr və magistratura təhsil pillələri üçün tədris proqramları və metodik vasitələr hazırlanmış və kütləvi tirajla nəşr edilmişdir. Kafedrada milli dildə bakalavr təhsil pilləsi üçün F.Y.Səməndərovun “Cinayət hüququ. Ümumi hissə” (beş dəfə yenidən nəşr edilmişdir) və “Kriminologiya”, K.O.Nəzərovanın “Cinayət hüququ. Ümumi hissə” (rus dilində) və Mülkiyyət əleyhinə cinayətlər”, kafedranın əməkdaşlarının “Cinayət hüququnda cəzanın nəzəri problemləri: tarix və müasirlik”, “Cinayətin kateqoriyaları” adlı dərslik və dərs vəsaitləri hazırlanmış və nəşr edilmişdir. 2005-2018-ci illərdə İ.B.Ağayevin 9 dərsliyi və 2 dərs vəsaiti çap olunmuşdur:  Azərbaycan bölməsi üzrə — “Cinayət tərkibi”, “Azərbaycan Respublikasının cəza-icra hüququ. Ümumi hissə”, “Azərbaycan Respublikasının cinayət hüququ. Ümumi və Xüsusi hissələr”, “Azərbaycan Respublikasının cəza-icra hüququ. Xüsusi hissə”, “Cinayət hüququ. Xüsusi hissə”, rus bölməsi üzrə — “Cəza-icra hüququ”, “Cinayət tərkibi: anlayışı, elementləri və əhəmiyyəti”, “Cinayət hüququ”, ingilis bölməsi üzrə — “Cinayət hüququ. Ümumi hissə”, “Rusiya Federasiyasının cinayət hüququ”, “Rusiya Federasiyasının penitensiar hüququ”. İ.B.Ağayev tərəfindən hazırlanmış və Almaniyanın Leypsiq Universitetinin nəşriyyatında çap edilmiş “Criminal law. The General part” (Cinayət hüququ. Ümumi hissə) adlı kitab Təhsil Nazirliyinin qrifi əsasında ingilis dilində çap edilmiş dərslikdir.

Bundan əlavə, F.Y.Səməndərovun “Hüquqi şüur və cinayət hüquq yaradıcılığı”, “Şəxsiyyət əleyhinə edilən cinayətlər: tövsif problemləri”, “Cinayətin subyektiv tərəfi”, “Cinayət hüququnda cəzanın sosial-psixoloji problemləri”, İ.B.Ağayevin “Residiv cinayətlərin çoxluğu sistemində”, “Cinayət hüququnda təkrarlılıq problemi”, “Cinayətlərin məcmusu: anlayışı, növləri və cəzalandırılması”, “Rusiya Federasiyasının və Azərbaycan Respublikasının cinayət qanunvericiliyində cinayətlər çoxluğunun problemləri”, “Rus cinayət hüququ”, “Rus penitensiar hüququ”, Ş.T.Səmədovanın “Adam oğurluğu və adamları girov götürməyə görə cinayət məsuliyyətinin diferensiasiyası”, “Azərbaycan Respublikasının cinayət hüququnda beynəlxalq cinayətlərə və beynəlxalq xarakterli cinayətlərə görə cinayət məsuliyyətinin diferensiasiyası”, K.O.Nəzərovanın “Cinayət hüququnda xüsusi subyekt problemi”, S.N.Rzayevanın “Amnistiya və əfvetmə”, E.İ.Muradovun “Azərbaycan Respublikasının cinayət qanunvericiliyində cəzanı yüngülləşdirən hallar”, O.R.Aslanovun “Azərbaycan Respublikasının qüvvədə olan cinayət qanunvericiliyində mülkiyyət əleyhinə edilən cinayətlərə görə müəyyən edilən sanksiyaların təkmilləşdirilməsi problemləri” adlı monoqrafiyaları çapdan çıxmışdır.

F.Y.Səməndərovun ümumi redaktəsi ilə hər il hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları arasında geniş məşhurluq qazanan “Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin Kommentariyası” yenidən nəşr olunur. Ş.T.Səmədova Dünya Bankının Vaçinqtonda nəşr olunan “Qadın. Biznes və hüquq” məcmuəsinin (2016) həmmüəllifidir.

Cinayət hüququ kafedrasında elmi kadrların hazırlanması sahəsində də xeyli iş görülmüşdür. Təkcə son on beş ildə kafedranın bir sıra müəllimləri (K.O.Nəzərova, Ş.T.Səmədova, C.M.Quliyev, S.N.Rzayeva, E.İ.Muradov, A.Q.Kərimov, O.R.Aslanov) fəlsəfə doktoru üzrə dissertasiya işlərini müvəffəqiyyətlə müdafiə etmişlər.